Juryrapport 2014

[elfde] Dag van de Poëzie in Landgraaf

35 bundels werden ingezonden voor de Jo Peters Poëzieprijs 2014, werk dat een verscheidenheid in inhoud en vorm te zien geeft en, naar het oordeel van de jury, in kwaliteit. Uit deze publicaties heeft zij er na een eerste beoordelingsronde een negental gelicht met het oog op nominatie. Zowel in deze groep als onder de overige 26 bundels bevinden zich enkele met een mengeling van verschijningsvormen en afsplitsingen van het lyrische ik.

Geen van deze als ‘postmodern’ te bestempelen publicaties vond de jury overtuigend of overtuigend genoeg. Ook op traditionele leest geschoeide inzendingen drongen niet tot de laatste vier door. En dan is er nog een derde categorie waartoe ook de genomineerden gerekend kunnen worden: zoals velen van hun mededingers staan zij tussen traditie en experiment of postmodern experiment.

De uitverkoren bundels zijn geschreven door twee dichters, een uit
Vlaanderen en een uit het midden van Nederland, en twee dichteressen uit het noorden van ons taalgebied. Alleen al door hun geografische voorkeuren kan dit viertal grensoverschrijdend worden genoemd. Dennis Gaens heeft iets met Parijs en Max Temmerman met Amerika, terwijl Bernke Klein Zandvoort in Londen wortelt en Kira Wuck in Indonesië en vooral in Finland. Een overeenkomst tussen hun publicaties is dat er één ‘ik’ aan het woord is, een die over grenzen heen een ruimte exploreert die de lezer onbekend is en de ogen opent voor een niet vermoede wereld. Bovendien is de jury gecharmeerd door de doordachte compositie van al deze vier bundels, door de authentieke visie en door de persoonlijke taal.

Schering en inslag van Dennis Gaens weerspiegelt in een groep vrienden en vriendinnen, onder wie het lyrisch ik, zowel een tijdsbeeld als een levensperiode. Achteloos genoteerde en onderkoelde zinnen onder de vlag van een zakelijk aandoende titel en structuur doen gevoelens en sentimenten des te beter uitkomen en roepen een indringend beeld op van voor- en tegenspoed dat van alle tijden is. Hieraan zetten aforistisch aandoende relativerende versregels kracht bij zoals ‘we moeten de mensen in / filmzalen opsluiten, want ze zijn vergeten dat alles goed komt aan / het einde.’

In Uitzicht is een afstand die zich omkeert van Bernke Klein Zandvoort komt wat veraf is dichtbij, tot ‘aanrakens’ toe. Zo schrijft zij: ‘boven onze hoofden raakt elk paar seconden de vuurtoren het tentdoek aan’. Ieder woord wordt binnen het landschap waarin het geplaatst is met een nieuwe betekenis geladen. Op elke bladzijde van de bundel duiken ongewone of bizarre situaties op die vanuit de bestaande wereld herkenbaar zijn en tegelijk een geheel nieuwe werkelijkheid bieden. De betoverende bijna-alledaagsheid in de gedichten van Bernke Klein Zandvoort voert ons mee tot in uithoeken van tijd en ruimte.

In Bijna een Amerika van Max Temmerman klinkt de stem van de maker onvervalst op. De gedichten zijn fraai van ritme en klank. De bundel kenmerkt zich bovendien door een eenvoudige maar doeltreffende cyclische bouw: een autorit aan het begin en een aan het einde. Telkens worden er tochten ondernomen naar de vitaliteit van een nog pas voorbij verleden in een jong mensenleven, een verleden dat in heden en toekomst wordt overgeplant. De mooie droom wordt telkens weer op een haar na werkelijkheid, Bijna een Amerika, het Amerika van de stoutste verwachtingen.

Op indringende wijze getuigt Finse meisjes van Kira Wuck van het verlangen naar nestwarmte. Zij roept in een heel zintuiglijke en lichamelijke poëzie doodgewone situaties op en geeft die een fris aanschijn. Niet door sentimentaliteit maar door een zekere afstandelijkheid wordt de poëzie in deze zorgvuldig geconstrueerde bundel aangedreven. Kira Wuck bezingt en beklaagt zonder in een exorbitante ode of zwaarwichtige elegie te verzanden. Zij is de kampioene van het vederlicht gevoel!

Onder deze vier bundels is er één die de jury aanmerkt als een met een geheel eigen geluid in de Nederlandse poëzie. De Jo Peters Poëzieprijs 2014
gaat naar…

Kira Wuck voor Finse MeisjesKira Wuck

De jury

  • Lizet Duyvendak (voorzitter)
  • Petra van der Jeught
  • Rob Molin
  • Jan Baeke